Ylmyhal

Category: Baş sahypa

  • Allaha Iman

    Allaha Iman

    Allaha iman – Allahutagalanyñ barlygyna, ýeke-täkligine ynanmak hem-de Ony sypatlary we gözel atlary bilen doly tanamakdyr.

    Allahyñ barlygy hakykaty we Onyñ sypatlary barada ynsan, akyly bilen anyk maglumata ýetmegi mümkin däldir. Bu meselede iñ dogrusu, wahý üstü bilen emredilenleri kabul etmek we ynanmakdyr. Mysal üçin, Bir jaýda oturýan mahalymyz gapymyz kakylýar. Gapynyñ kakylanyny eşidenleriñ käbiri, derrew gapyny kakan kişi barada dürli pikir we oylanmalar aýdyp başlaýar. Kabirleri bolsa, gapynyñ kakylmagy bilen o taýda birinin bardygyny kabul edýär, emma, onyñ kim we nähili biridigini suratlandyrmagyñ mümkin däldigini aýdýarlar. Şol şahsyñ kimdigi, diñe gapyny açmak bilen ýa-da gapyny kakmak bilen özüniñ kimdigini tanatmak isleýän kişi tarapyndan mümkindir. Bu akyly ýerlikli peýdalanmak diýmekdir.

    Ynha, mysalda görlüşi ýaly, ynsan Allahy eserlerinden, ýaradan zatlaryndan tanar. Ynsan ybrat nazary bilen seredende älemde Allahyñ müñbir adyny we atlaryndan dörän sypatlaryny tanar. Ýagny, Allah atlary (esmasy) bilen aç-açan bilinen, sypatlary bilen oýlanylyp-düşünilen we tanalandyr. Emma, ynsan Allahy doly tanap bilmekden ejizdir, Ony doly ýagdaýda diñe wyjdanynda duýar.

    Allaha iman getirmek imanyñ esaslarynyñ ilkinjisidir.

    Allahutagala tutuş älemleri ýokdan bar eden, deñi-taýy bolmadyk, ähli kemal sypatlara eýe, ýeke-täk Ýaradyjydyr. Her musulmanyñ Allahyñ kemal sypatlaryñ ählisine eýedigine, nogsanlaryñ ählisinden daşdadygyna ynanmagy parzdyr.

  • Allahyň Resuly ﷺ Remezany nähili geçirerdi?

    Allahyň Resuly ﷺ Remezany nähili geçirerdi?

    Ybadata üns bererdi we Gurhany ýygy-ýygydan okardy

    Remezan aýy — Allahyň gullaryna ahyrete barýan ýolda hazynalara baý, bereketli bir aýdyr. Bu aýda bir gije müň gijä deňdir. Eger onuň sekuntlary we minutlary dogry ulanylyp, halas bolmak şahadatnamasyny almak üçin ymtylysa — bu mümkindir. Şonuň üçin Remezan gelende Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) ybadatyny çuňlaşdyrar, zikre we Gurhan okamaga has köp üns bererdi. Bu ybadatlary Remezanyň soňky on gününde has köp ederdi.

    Aýşa enemizden (Allah ondan razy bolsun) rowaýat edilýär:

    “Allahyň Resuly Remezanyň soňky on gününiň gijelerini ybadat bilen geçirerdi, maşgalasyny ybadat üçin oýandyrardy, ybadata has köp ähmiýet bererdi we beýleki wagtlara garanyňda has köp ybadat etmäge çalyşardy.” (Muslim, Itikaf 7)

    Gurhany köp okardy we tefekkür ederdi

    Allahyň Resuly (sallallahu aleýhi we sellem) Remezanda adatdakysyndan has köp Gurhan bilen meşgul bolar, okar we tefekkür ederdi. Sebäbi Allah bu aýda Gurhany ýere indirdi. Remezanyň her gijesi Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) bilen Jebraýyl perişde bilelikde Gurhany başyndan ahyryna çenli okaýardylar. Bu onuň aradan çykan ýylynda iki gezek boldy. Biz bu däbi şu günlerde “mukabele” — topar bolup Gurhany okamak arkaly — dowam etdirýäris.

    Remezan gijelerini peýdaly geçirerdi we köp doga ederdi

    Allahyň Resuly (sallallahu aleýhi we sellem) özi Remezan gijelerini ybadat bilen geçirerdi we adamlary hem şeýle etmäge höweslendirýärdi:

    “Kim Remezanda iman bilen, sogabyny Allahdan garaşyp we Onuň razylygyny gözläp namaz okasa, onuň günäleri bagyşlanar.” (Buhari, Salat al-Tarawih 1; Muslim, Salat al-Musafirin 174)

    “Allah Remezan aýynda oraza tutmagy parz etdi. Remezan gijelerinde namaz okamak hem meniň sünnetimdir. Kim yhlas bilen, ynanyp we sogabyny Allahdan garaşyp oraza tutup, namaz okasa, enesinden doglan günündäki ýaly günälerden tämiz bolar.” (Nasai, Siýam 40; Ibn Maja, Ykama 173; Musnad 1/191)

    Jomartlykda iň ýokary derejä ýeterdi

    Ibn Abbas (Allah ondan razy bolsun) Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) Remezan aýyndaky jomartlygyny şeýle beýan etdi:

    “Allahyň Resuly haýyr-sahawat meselesinde adamlaryň iň jomartydy. Onuň iň jomart wagty Remezan aýydy…” (Buhari, Wahý 5)

    “Jebraýyl perişde her ýyl Remezan aýynda Allahyň Resuly bilen bilelikde Gurhan okaýardy we bu Remezanyň soňuna çenli dowam edýärdi. Bu döwürde Allahyň Resuly (sallallahu aleýhi we sellem) haýyr-sahawat meselesinde öwüsýän ýelden has jomart bolardy.” (Beýhaki, 4/305)

    Köp doga ederdi

    Käbir adamlaryň dogalary kabul edilýär we elleri boş gaýtmaýar. Ine, şolaryň biri — agzaçar wagtynda ellerini galdyryp, Allahu tagala doga edýän adamdyr.

    Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) agzaçarda okan dogalarynyň käbirleri aşakdakylardyr:

    اللَّهُمَّ لَكَ صُمْتُ وَعَلَى رِزْقِكَ أَفْطَرْتُ

    “Eý Allahym! Men Seniň razylygyň üçin oraza tutdym we Seniň ryzkyň bilen agzymy açdym.” (Ebu Dawut, Siýam 22)

    بِسْمِ اللَّهِ، اللَّهُمَّ لَكَ صُمْتُ، وَعَلَى رِزْقِكَ أَفْطَرْتُ، تَقَبَّلْ مِنِّي إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

    “Eý Allahym! Men Seniň razylygyň üçin oraza tutdym we Seniň beren ryzkyň bilen agzymy açdym. Orazamy kabul et. Sen hemme zady eşidýänsiň, hemme zady bilýänsiň.” (Darakutni, Sunan 2/185)

    اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِرَحْمَتِكَ الَّتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ أَنْ تَغْفِرَ لِي ذُنُوبِي

    “Allahym! Ähli zady gurşap alan rehimdarlygyň bilen günälerimi bagyşlamagyny soraýaryn.” (Ebu Dawut, Siýam 22)

    الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَعَانَنِي فَصُمْتُ، وَرَزَقَنِي فَأَفْطَرْتُ

    “Allahym, Saňa şükürler bolsun — kömegiň bilen oraza tutdum, ryzkыň bilen agzymy açdym!” (Beýhaki, Şuab al-Iman 3/406)

    أَفْطَرَ عِنْدَكُمُ الصَّائِمُونَ وَأَكَلَ طَعَامَكُمُ الأبْرَارُ، وَصَلَّتْ عَلَيْكُمُ الْمَلائِكَةُ

    “Oraza tutýanlar siziň bilen agyz açsynlar, ýagşy adamlar siziň saçagyňyzdan iýsinler we perişdeler siziň üçin doga etsinler.” (Ebu Dawut, Siýam 22 — bu doga nahar berýän adam üçindir)

    Itikaf edýärdi

    Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) Medinä hijret edenden soň mübärek ömrüniň soňuna çenli her Remezanyň soňky on gününde itikafda bolardy. Ömrüniň soňky ýylynda bolsa ýigrimi gün itikaf etdi. (Buhari, Itikaf 17; Tirmizi, Sawm 71)

    Gadyr gijesiniň gadyryny bilmegi höweslendirýärdi

    Allahyň Resuly (sallallahu aleýhi we sellem) özi Remezanyň soňky on gününiň gijelerini ybadat bilen geçirşi ýaly, maşgalasyny hem oýandyryp, Gadyr gijesini gözlemäge we gijelerini ybadat bilen geçirmäge höweslendirýärdi:

    “Kim Gadyr gijesini, onuň fazileti we mukaddesligine ynanyp, sogabyny Allahdan garaşyp, ybadat we tagat bilen geçirse, onuň günäleri — kişi haklaryndan başgasy — bagyşlanar.” (Muslim, Musafirin 175)

    “Gadyr gijesini Remezanyň soňky on gününde gözläň.” (Buhari, Leýletül-Kadr 3)

    “Gadyr gijesini Remezanyň soňky on gününiň täk gijelerinde gözläň!” (Buhari, Leýletül-Kadr 3)

    “Remezanyň soňky on güni gelende, Allahyň Resuly (sallallahu aleýhi we sellem) gijelerini ybadat bilen geçirerdi, maşgalasyny oýandyrardy, ybadata has köp ähmiýet bererdi we beýleki wagtlardan has köp ybadat etmäge çalyşardy.” (Muslim, Itikaf 7)

    Şewwal aýynda alty gün agyz beklärdi

    Hijri senenamada Şewwal, Remezandan soň gelýän aýyň adydyr. Bu aýda alty gün oraza tutmak sünnetdir. Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) bir hadysynda şeýle buýurýar:

    “Kim Remezan aýynda oraza tutup, soňra Şewwal aýynda hem alty gün oraza goşsa, tutuş ýyl oraza tutan ýalydyr.” (Muslim, Siýam 204; Tirmizi, Sawm 53)

  • Oraza

    Oraza

    Orazalynyň iki begenji bardyr. Biri iftar wagtynda-agzyny açandaky begenji,

    beýlekisi bolsa Rabbine gowşan wagty oraza sylagy bilen sylaglanan wagtyndaky begenjidir.

    (Buhary, Müslim)

    1. Oraza

    «Oraza» imsak wagtyndan (agyz beklenýän wagtdan) iňar (agzaçar) wagtyna çenli ýagny, fejri sadykdan (dan atmazynyñ öñ ýany) başlap, tä Gün ýaşýança aralykda hiç zat iýmän-içmän, jynsy gatnaşyk etmän, öz nebsiñi saklamak diýmekdir.

    Oraza tutmak yslamyñ bäş esasyndan biridir. Oraza hijretiñ ikinji ýyly, şaban (meret) aýynyñ onunjy güni Kur’any Kerimin şu aýaty bilen parz kylynýar:

    «Eý, iman getirenler! Siz takwa bolarsyñyz diýip, Sizden ozalky ymmatlara parz edilişi ýaly, size hem oraza tutmak parz edildi», (Bakara, 183).

    Oraza hem namaz ýaly, beden bilen amal edilýän ybadatdyr. Orazanyñ Allah dergähinde gadyr-gymmatynyñ örän beýikdigi bir kudsy hadysda şeýle beýan edilýär: «Her ýagşy amala on esseden ýedi ýüz essä çenli sogap bardyr. Ýöne orazanyñ sogaby bu ölçegden has ýokarydyr. Çünki, ol Meniñ üçindir. Onuñ sylagyny diñe Men bererin», (Tirmizi). Bu hadysa görä, her haýyr we ybadat üçin on haseneden (ýagşylyk) ýedi ýüz hasenä çenli sogap berilýär. Ýöne oraza üçin sogabyñ mukdary çäklendirilmändir. Onuñ sylagyny bellemekligi Allahutagala perişdelerine tabşyrman, hut öz Zaty Akdesinde saklapdyr. Şol sebäpli, mü’minler tutan orazalary üçin, kyýamat güni garaşylmaýan mukdardaky uly sogaplary alar. Resuly Ekrem muña şeýle yşarat edýär: «…Orazalynyñ iki begenji bardyr. Biri iňar wagtynda – agzyny açandaky begenji, beýlekisi bolsa, Rabbine gowşan wagty oraza sylagy bilen sylaglanan pursatyndaky begenjidir», (Buhary, Müslim).

    Bu mübärek aýda oraza tutmakdan başga Kur’an okamak, sadakalar paýlamak, başgalara agyz açdyrmak ýaly salyh amallaryñ hem sogabynyñ gat-gat boljakdygy, Pygamberimiz tarapyndan bize habar berlipdir: «Kim bir orazala agyz açdyrsa, özüne onuñ sogabyça sogap ýazylar. Üstesine agyz bekleýäniñ sogabyndan hem hiç zat kemelmez», (Tirmizi, Ibn Maje), hadysy muña mysaldyr.

    Orazanyň hikmetleri we peýdalary

    Beýleki ybadatlarda bolşy ýaly orazanyň parz kylnyşynyň hem bir giden hikmet we peýdasy bardyr. Oraza ybadatynyň iň esasy aýratynlygy: ynsany erbetlikden saklamagy, nebsiň dürli ham-hyýallaryny jylawlamagydyr. Arassa bir musulmanyň eden günäleri we goýberen hatadyr ýalňyşlary onyň kalbyny hemişe birahat eder. Pygamberimiziň şu hadysy onuň endişesini ýeňleder we kalbyny rahatlandyrar: «Kim ynanyp, sogabyny Allahdan tama edip, remezan orazasyny tutsa, öňki günäleri bagyşlanar», (Buhary) diýilýär.

    Oraza arkaly nebsiň tebigatyna doly düşünen ynsan akmaklygyny, tekepbirligini, nebsine tabynlygyny taşlap, hakyky wezipesi bolan şüküre we gulluk borjuna tabyn bolar. Erbet ahlakdan, günä we pis pişelerden saklanýar.

    Oraza, Allahutagalanyň ýaradan san-sajaksyz nygmatlaryna şükürdir. Oraza – baý kişiniň garyp adamyň halyna düşünmegine sebäp bolýan külli ybadatdyr. Oraza arkaly maddy taýdan hiç hili müşgili bolmadyk, näz-nygmatdan doly suprada iýip-içip, bol-elin ýaşaýan, gurply baý açlyk, garyplyk, ýoksullyk gysajynda ýaşaýanlaryň hal-ýagdaýyna düşüner we özi ýaly ynsan bolan garybyň derdine höwes bilen ýardam eder. Şeýlelikde jemgyýetde asudalyk, parahatlyk öz-özünden ornaşar.

    Orazanyň beden saglygy üçin ähmiýetini Pygamberimiz hadysy şeriflerinde şeýle beýan edýär: «Oraza tutuň, bedeniňiz berk we sagdyn bolsun», («et-Tergib wet-Terhib»). Çünki bir ýylyň dowamynda dürli nahar bilen agram salynýan iýmit siňdirji organlara dynç almaga, täzeden öňki kaddyna gelmäge mümkinçilik döreýär. Şeýle hem oraza bedeniň açlyga-suwsuzlyga garşy durmak güýjüni artdyrýar. Bu ynsanyň gytçylyk, açlyk, uruş ýaly zerury kynçylyklara çydamlylygyny-da ösdürýär.

    Oraza günälere garşy galkandyr. Ol ynsanyň bedeni arzuwlaryny çäklendirip bilmek ukybyny ösdürýär. Şeýlelik bilen, ynsan agzybekli däl wagty hem her hili ýaramaz arzuw we meýilleriň öňüni almagy, halal we arassa ýaşamagy öwrenýär. Pygamberimiz şu hadysy bilen bu meseläni şeýle nygtaýar: «Kim mana iki enek we satan arasyny gorajaklygyna kepil geçse, men onuñ jennete girjegine kepil geçerin», (Buhary).

    Oraza tygşytly ýaşamagy öwredýän iñ möhüm düzgündir. Islän wagty, islän zadyny almaga endik eden kişi oraza wagty özüni saklamaga mejbur bolýar. Bu bolsa oña tygşytlylyk getirýär.

    Hawa, jemläp aýtjak bolsak, oraza diñe iýmek-içmek we jynsy gatnaşykdan saklanmak diýmek däldir. Hakyky oraza ynsanyñ maddy we ruhy agzalarynyñ ählisiniñ oraza tutmagydyr. Diliñ gybat etmezligi, hapa söz aýtmazlygy, gözüñ harama bakmazlygy, gulagyñ haram sözi eşitmezligi, kalbyñ erbet oý-pikir etmezligi muña mysaldyr. Aslynda, musulman ömürboýy şeýle ýaşamalydyr.

    Bu dünýä ynsanyñ ahyretini gazanmagy üçin ekin meýdany, söwda bazarydyr. Oraza aýy bolan Remezany şerif ynsanyñ ahyret söwdasyny etmegi üçin bähbitli pursatdyr. Çünki, Remezany şerifde bir amala müñ sogap bardyr. Remezany şerifiñ jumgalarynda has hem köp, Gadyr gijesinde bolsa her haýr işiñ sogaby otuz müñe çenli ýetýär.

  • Orazany bozýan we bozmaýan zatlar

    Orazany bozýan we bozmaýan zatlar

    Oraza niýet edip tutmaga başlandan soñ, ony tamamlamak mükellefe borçdur. Şonuñ üçin meşrug bir sebäp bolmasa, başlanan orazany bozmak günädir. Iýip-içmek, jynsy gatnaşykda bolmak orazany bozýan zatlardyr. Bularyñ käbiri kaza, käbiri bolsa hem kaza, hem keffarreti zerur edýär.

    Kazany zerur edýän ýagdaýlar

    Kaza – hiç tutulmadyk parz ýa-da tutulmaga başlanyp, soñ bozulan Remezan orazasynyñ gününe deñ agyz beklemekdir.

    Orazany bozup diñe kazany zerur edýän ýagdaýlar şulardyr:

    1.   Orazaly kişi bişmedik miwe, tüwi, mäş, dary ýa-da ýag, çig hamyr, un, toprak ýa-da palçyk iýmek, daş, demir, gurşun,
    çigit, daşy gabykly pisse, badam ýaly bir tohumy ýuwutmak.

    2.   Gar, ýagyş damjasy agza düşen ýagdaýynda bilip ýuwutmak.

    3.   Orazaly kişi öz islegi bilen agyz dolysy gusmak. Eger gusmak zerurlygy dörände özüne erk edip bilmese, onda kaza gerek däldir.

    4.   Orazalydygyny bilip, bilgeşleýin däl-de, ýalñyşlyk bilen iýip-içmek, täret kylanda bogazyndan aşak suw gidirmek, ýa-da suwda ýüzýärkä suw ýuwutmak.

    5.   Orazalydygyňy unudyp iýip-içeniñden soñ: «Orazam bozuldy» diýip iýmegiñi dowam etdirmek.

    6.   Jynsy şehweti meşrug däl ýollar arkaly kanagatlandyrmak.

    7.   Agzyna sähelçe gusuk gelen, ýa-da gybat edenden soñ, gan aldyranyñdan soñ, ýa-da şehwet bilen öpüşeninden soñ, ýa-da ihtilam bolandan soñ orazasy bozulandyr öýdüp iýip-içmek.

    8.   Derman ulanmak we sanjym etdirmek, bedene gan goýbermek, klizma etdirmek, burnuña, gulagyña derman, ýag damdyrmak. Ýöne gulaga giren suw, göze damdyrylan derman, bedene çalnan ýag ýa-da melhemler, demgysma keseliniñ garşysyna tozan şekilinde ulanylýan dermanlar (ingalýasiýa) we gan aldyrmak orazany bozmaýar.

    9.   Dişiñi sogurtmak hem orazany bozmaýar. Ýöne gan we dermandan hiç bir zat ýuwutmaly däldir.

    Orazany bozmayan zatlar

    1. Unudyp bir zat iýip-içmek ýa-da jynsy gatnaşykda bolmak.

    2. Agzyña suw alyp çaýkanyñdan soñ, agyzda galan nemiñ tüýkülik bilen ýuwdulmagy.

    3. Ynsanyñ burnundan agzyna gelen suwuklygy ýuwutmak.

    4. Howada dargan tüsse, tozan, üwelýän ýa-da ýenjilýän bir zadyñ tozany, uçup barýan siñegiñ burna ýa-da bogazyña gitmegi.

    5. Dişleriñ arasynda galan nohut ululygyndan kiçi nahar galyndysy, agyz dolusy gakylyk we dişleriñ arasyndan çykan gan bogaza gidip, aşgazana ýetmejek mukdarda az bolsa, orazany bozmaýar. Tüýkülik köp, gan az bolan ýagdaýynda hem höküm üýtgemeýär. Ýöne gan tüýkülik bilen deñ ýa-da artyk bolup, tagamy duýulsa, ýuwdulanda oraza bozulýar.

    6. Gözýaş, ýa-da der bir-iki damja ýaly az mukdarda agza girse, orazany bozmaz. Ýöne tagamy agyzda doly duýuljak derejede köp bolup, orazalydygyñ ýadyñdaka ýuwdulsa, oraza bozulýar.

    Kazany hem keffareti zerur edýän hallar

    Remezan orazasyndan başga hiç bir oraza bozulany üçin keffaret gerek däldir. Parz bolan remezan orazasyna niýet edenden soñ iýip-içmek, jynsy gatnaşykda bolmak, şeýle hem çilim we şoña meñzeş bir zady ýakyp tüssesini sormak, nas atmak, çig et, iç ýag, az mukdarda duz iýmek ýaly, keýp we lezzet berýän adaty zatlary iýip-içmek, amal etmek kaza hem-de keffaret orazasyny tutmagy zerur edýär.

    Keffaret, oraza tutmazlygyñ däl-de, tutulan orazanyñ bilgeşleýin bozulmagynyñ jezasydyr. Şonuñ üçin remezany şerifde oraza tutmaga hiç niýet etmedik biri tutmadyk günlerini diñe kaza edýär. Ýöne «niýet etmeseñ keffaret gerek däl eken» diýen düşünje bilen remezan orazasyny tutmazlyk diniñ esasy parzlaryndan biri bolan remezan orazasyny äsgermezçilik etmekdir. Bu uly günädir.

    Bir kişi bir remezan içinde ýa-da birnäçe remezanda sebäpsiz birnäçe gezek bilgeşleýin orazasyny bozan bolsa, bular üçin diñe bir keffaret ýeterlikdir. Sahyh görüş budur. Ýöne keffaret edeniñden soñ, täzeden orazany şol bir görnüşde bilgeşleýin bozan kişi, munuñ üçin aýratyn keffaret orazasyny tutmalydyr.

    Remezan orazasy bilgeşleýin bozulan wagty, haýz ýa-da nifas ýaly oraza tutmagy gadagan ýa-da mubah edýän bir ýagdaý ýüze çyksa, keffaret aýrylýar we diñe kaza borjy galýar. Oraza tutmaga päsgel berýän kesel dörän ýagdaýynda hem höküm şeýledir. Ýöne orazany bozanyñdan soñ öz islegiñ bilen, ýa-da zor bilen syýahata çykmak, ýa-da özüñe zor salyp kesel bolmak keffareti aýyrmaýar.

    Remezan orazasynyñ keffareti üç görnüşde ýerine ýetirilýär:

    1. Iki aý yzly-yzyna oraza tutmak.

    2. Altmyş garyby ertirine, agşamyna doýurmak.

    3. Gul azat etmek (bu häzirki döwürde öz güýjüni ýitiripdir).

  • Din nämedir?

    Din nämedir?

    Din – Allah tarapyndan esaslandyrylan kanundyr. Ol ynsana ýaradylyş maksadyny, barlygynyñ hikmetini bildirýâr, Beýik Yaradanyñ öñünde nâhili ybadat etmelidigini öwredýâr.

    Din – her bir ynsanyñ «Men kim? Nireden gelip, nirâ barýaryn?» diýen sowallaryna kanagatlandyryjy jogap berýân ýeke-tâk çeşmedir.

    Din – akylly kişilere ýaradylyş maksadyny bildirýân, olary öz erk-eradasy bilen Allahyñ Resulynyñ dogry ýol görkezmegi esasynda ýagşylyga, rahatlyga, sagadata, salamata we kâmillige, ösüşe ugrukdyrýan, şeýle hem olaryñ maddy we ruhy zerurlyklaryny üpjün edýân ilahi kanunlaryñ kodeksi diýmekdir. Başgaça aýdylanda: din – erk-erada eýesi bolan barlyklaryñ manewi, sosial, dolandyryş, ykdysady we duýgy taýdan tutuş durmuşlaryny düzgüne salmak üçin ynsanyñ bilip we islâp tabyn bolan düzgünlerinin toplumydyr.

    Ynsan dini pygamberlerden öwrenipdir. Pygamberler bolsa, wahý üsti bilen Allahdan alýan dini hökümleri bolşy ýaly adamzada ýaýradypdyr. Görşüñiz ýaly, diniñ hakyky eýesi Allahutagaladyr. Pygamberler bolsa diniñ hökümlerini adamzada ýetirýân ilçidir.

    Hormatly musulman dogan!

    Eliñizdâki bu sahypa her bir musulmanyñ gündelik durmuşynda bilip amal etmeli parz borçlary baradadyr. Inşaallah, bu kitap her birinize aýratyn ýol görkeziji, bir mugallym we maslahatçy bolar diýen umyt bilen size hödürlemegi borç hasap edýâris.

    Şeýle hem sahypamyzda towhyd ynanjymyzyñ esasy bolan Alla kelemesini «Allah», dinimizin esasy çeşmesi bolan Gurhan sözüni «Kur’an», ybadat mekanymyz bolan metjit sözini bolsa «mesjid» şeklinde arapça aslyna laýyk edip dogrusyny ulanmagy makul bildik. Çünki «lafyzlar manalaryñ galyplarydyr» ýagny, sözlerin fonetik aýratynlygy olaryñ many gönezligidir. Ybadat edende Kur’anyñ sözlerini elbetde dogry görnüşde okamak namazyñ dürs bolmagynyñ şertidir. Eger-de Kur’anyñ sözleri namaz okanyñda many üýtgejek görnüşde ýoýulyp okalsa namaz bozular. Mysal üçin: «Mesjidil harama» sözi «Metjidil haram» şeklinde, aýat içinde geçen «Kur’an» sözi «Gurhan» şeklinde, «Allah» sözi bolsa «Alla» şeklinde soñundaky «h» sesi aýdylmazdan okalsa, «Fiddünýâ» deregine «Piddünýâ», «Ibrahime» deregine «Ybraýyma» diýilse namaz bozular.

    Aýratyn hem dilimize ýoýlup ornaşan târet sözüni «taharet», nepil sözüni «nafile» sözi bilen bilelikde bermegi dogry hasap etdik. Tutuş türkmen halkymyza düşümli bolsun!

  • Agyz açar we Niýet dogasy

    Agyz açar we Niýet dogasy

    «Alla:hümme leke sumtü we bike ämentü we aleýke tewwekkeltü we ala: ryzgyke eňartü we li sawmi padin min şehri Ramaza:ne neweýtü».

    Manysy: «Allahym Seniñ üçin oraza tutdum, Saña iman edip, ýene Saña daýandym we Seniñ beren ryzkyñ bilen hem orazamy açdym. Ertirki remezan orazasyny tutmaga niýet etdim», (Ebu Dawud, Ibni Maje).