Fidýe — dowamly kesel ýa-da garrylyk sebäpli agyz bekläp bilmeýän adamlar tarapyndan berilýän maddy kömekdir. Gowulaşmagy mümkin bolmaýan hassalar we ýagdaýy düzelmejek garrylar üçin fidýe, ybadat sogabyndan öz paýlaryny alyp biljekleri bir mümkinçilikdir.
Şeýle-de bolsa, fidýe tölemeli adamyň maddy güýji ýok bolsa, ol Allahdan bagyşlanmagyny we günäsini geçmegini dileýär. Eger adamsynyň maddy serişdesi bar bolsa, bu mukdar onuň tarapyndan tölenmegi has dogrudyr. Mundan başga-da, ogullary, agtyklary ýa-da garyndaşlary — tölemek borçlary bolmasa-da — fidýäni töleseler, sogaply iş etdikleri bolar.
Fidýe mukdary agyz beklenilmedik her gün üçin bir garyp adamy iki gezek doýurjak nahar möçberinde pul ýa-da nahar bermekdir. Bu iň az möçberdir; adam islese mundan hem artyk berip biler. Gudratygüýçli Allatagala bu barada şeýle buýurýar:
“Oraza sanly günlerdir. Sizden kim syrkaw bolsa ýa-da şol günlerde syýahat etse, agyz bekläp bilmedik günlerini başga günlerde agyz beklesin. Agyz bekläp bilmeýänler bolsa fidýe tölesin — fidýe mukdary bir garyp adamy doýurjak möçberde bolmalydyr. Kim öz peýdasy üçin fidýe mukdaryny artdyrsa, bu onuň üçin has gowudyr. Ýöne agyz beklemek siziň üçin has haýyrlydyr.” (Bakara, 2/184)
Fidýe — agyz beklemäge ýagdaýy bolmaýan adama hem borjuny ýerine ýetirme ýoluny, hem-de mätäçlere kömek arkaly jemgyýetde agzybirlik we goldaw ruhyny berkitmek mümkinçiligini berýär.
Leave a Reply