Ybadat diňe Allahyň razylygyny gazanmak niýeti bilen edilýär. Allahyň razylygyndan başga maksat garyşanda, yhlas howp astyna düşýär we ybadat öz manysyny ýitirýär. Şonuň üçin ähli hereketlerde, esasan hem ybadatlarda, diňe Allahyň razy bolmagyny niýet etmäge çalyşmak wajypdyr.
Şu sebäpden, oraza tutmagy perhiz maksady bilen ulanmak we muny ybadat hökmünde görkezmek — yhlas düşünjesine ters gelýändigi üçin — dini taýdan dogry däldir. Çünki oraza diňe sap ybadat niýeti bilen tutulýar. Şeýle-de bolsa, oraza netijesinde adam horlansa, munuň özi zelel däldir. Sebäbi ybadatlar nefsini terbiýelemäge, şeýle hem ynsan saglygyna oňaýly täsir edýär. Allahyň Resuly (sallallahu aleýhi we sellem) şeýle buýurýar:
“Adam ogly aşgazanyndan has erbet gap doldurmaýar. Az nahar adama ýeterlikdir. Emma köpräk iýjek bolsa, aşgazanynyň üçden birini iýmite, üçden birini suwa we üçden birini dem almaga goýsun.” (Tirmizi, Zühd 47)
“Gägirmegiňizi azaldyň. Sebäbi bu dünýäde iň dok bolanlar kyýamat güni iň aç boljakdyrlar.” (Tirmizi, Kyýamat 38)
“Ymmatym üçin iň köp gorkýan zatlarym: garyn ýagynyň artmagy, aşa köp uky, ýaltalyk we imanyň gowşamagydyr.” (Ali al-Muttaki, Kanzul-Ummal 3/185)
Bu hadyslardan ugur alyp, adam şeýle pikir edip biler: “Dinim aşa köp iýmegi we onuň netijesi bolan semizligi halamaýar; munuň çäresi bolsa az iýmekdir. Oraza tutmak bu ýolda has ýokary derejedir. Oraza arkaly hem nefsimi terbiýelemeli, hem-de Allahyň maňa emanat eden bu bedenimi sagdyn we güýçli saklamalydyryn.” Eger adam şu niýet bilen oraza tutsa, oňa hem orazanyň sogabyny, hem-de bedenini sagdyn saklamagyň sogabyny gazanjakdygyna umyt edilýär. Şol bir wagtda ol semremez, hatda horlanyp hem biler.
Gysgaça aýdylanda, bu meselede kesgitleýji faktor — adamyň niýetidir.
Leave a Reply